Przeciążenia mięśniowe – jak zapobiegać i leczyć urazy sportowe?

Czym są przeciążenia mięśniowe?

Przeciążenie mięśniowe to stan, w którym dochodzi do nadmiernego zużycia włókien mięśniowych spowodowanego zbyt dużym jednorazowym wysiłkiem lub wielokrotnie powtarzanymi, nakładającymi się na siebie mikrourazami, które tworzą się podczas treningu. W pierwszym przypadku dochodzi do niego nagle, np. przy gwałtownym przyspieszeniu, wyskoku czy uderzeniu. Lżejsze treningi pozbawione odpowiedniej regeneracji też nie wpływają korzystnie na mięśnie – prowadzą do ich skurczu, napięcia lub kumulacji wspomnianych mikrourazów.

Uraz może mieć postać lekkiego naciągnięcia, częściowego naderwania, a w poważniejszych przypadkach – całkowitego rozerwania mięśnia. Często dotyka on mięśni kończyn dolnych – tylnej części uda, łydek czy przywodzicieli. Do objawów przeciążenia mięśni zaliczamy:

• ból przy ruchu lub dotyku,
• obrzęk,
• czasem siniec lub krwiak,
• ograniczenie ruchu,
• osłabienie siły mięśniowej^[1].

Profilaktyka przeciążeń mięśniowych

Najlepszym sposobem leczenia urazów jest… niedopuszczenie do nich. Choć nie jesteśmy w stanie zapobiec wszystkim przypadkom, odpowiednie nawyki treningowe pomagają zmniejszyć ryzyko przeciążenia. Należą do nich:

• rozgrzewka – wystarczy 10–15 minut, by przygotować mięśnie do zwiększonego wysiłku,
• stopniowe zwiększanie obciążenia – intensywność treningu musi być dostosowana do aktualnej kondycji, a najbezpieczniejsze tempo jej zwiększania to ok. 10% tygodniowo,
• odpowiednia technika i postawa – wykonywanie ćwiczeń w odpowiedni, bezpieczny sposób zmniejsza ryzyko kontuzji,
• regeneracja – tak samo ważne, jak dni treningowe, są te przeznaczone na odpoczynek. Mikrourazy w mięśniach mają czas na zagojenie, co pozwala im wrócić do pełni sprawności.

Jak leczyć przeciążenie mięśni?

Pierwsza pomoc po urazie obejmuje przede wszystkim chronienie uszkodzonego miejsca – odciążenie i usztywnienie kończyny oraz rezygnację z dużego wysiłku. Pomóc mogą także zimne okłady, które przyczyniają się do ograniczenia obrzęku i stanu zapalnego.

Oprócz tego stosuje się też lek przeciwbólowy i przeciwzapalny bez recepty, np. na bazie deksketoprofenu. Działa on poprzez hamowanie aktywności enzymów cyklooksygenaz (COX), które uczestniczą w produkcji prostaglandyn – związków odpowiedzialnych za odczuwany w miejscu urazu ból.

Ponieważ deksketoprofen wykazuje niewielkie ryzyko skutków ubocznych, może być stosowany na pusty żołądek. To przyspiesza początek jego działania, co jest szczególnie istotne w przypadku urazu czy przeciążenia. Dodatkowo lek wpływa też na przewodnictwo bodźców nerwowych, dzięki czemu może zapobiec przekształceniu bólu ostrego w przewlekłą, trudniejszą do leczenia postać^[2].

Przeciążenia mięśniowe mogą przytrafić się każdemu – od amatora po zawodowca. Kluczem jest dobre przygotowanie, rozsądne zwiększanie obciążeń i dbanie o regenerację, które pozwoli uniknąć kontuzji i trenować bez bólu.

^[1] Maffulli, N., Del Buono, A., Oliva, F., Via, A. G., Frizziero, A., Barazzuol, M., … & Valent, A. (2014). Muscle injuries: a brief guide to classification and management. Translational medicine at UniSA, 12: 14-18.

^[2] Hanna, M., & Moon, J. Y. (2019). A review of dexketoprofen trometamol in acute pain. Current medical research and opinion, 35(2): 189-202.